Verbia - biuro usług przewodnickich
"Cracovia totius Poloniae urbs celeberrima."
"Kraków z wszystkich miast polskich jest najsławniejszym."
Kraków to jeden z najważniejszych europejskich ośrodków turystycznych z bezcennym zabytkami z różnych epok. Znajduje się tu ponad 6 tys. zabytkowych obiektów. W 1978 roku obszar śródmieścia wraz z zabytkowymi budowlami uznany został przez UNESCO za Światowe Dziedzictwo Kultury.
- Wzgórze Wawelskie
-
Wawel to wzgórze o wysokości 228 m n.p.m w Krakowie,
położone na lewym brzegu Wisły.
- Katedra na Wawelu
- Katedra na Wawelu pod wezwaniem świętych Stanisława i Wacława należy do budowli o największym znaczeniu w historii Polski. Jest koronacyjnym kościołem królów polskich, miejscem wiecznego spoczynku monarchów polskich, a także wielkich twórców polskiej kultury, takich jak Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki.
Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Najwcześniejsza, tzw. "pierwsza" katedra była przesunięta nieco na wschód w stosunku do dzisiejszego położenia i była poświęcona św. Wacławowi. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Jej pozostałości zostały odkryte w czasie XX-wiecznych badań archeologicznych. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława Chrobrego, budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"), a dokończył Bolesław Krzywousty. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej – m. in. krypta p.w. św. Leonarda i dolna część wieży Srebrnych Dzwonów.
W roku 1089 prawdopodobnie sprowadzono ze Skałki szczątki biskupa Stanisława Szczepanowskiego. Od tego czasu z katedrą związany jest kult świętego.
W roku 1320 jeszcze w katedrze romańskiej Władysław Łokietek koronował się na króla Polski. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął budowę nowej katedry.
Katedrę otaczają trzy wieże. Od strony północnej wieża Zygmuntowska, w której wisi słynny dzwon "Zygmunt". Wyższa jest od niej wieża Zegarowa, zwieńczona wykwintnym barokowym hełmem, natomiast od strony południowej znajduje się trzecia wieża zwana Srebrnych Dzwonów lub Wikaryjską.
We wnętrzu kościoła, nad filarami międzynawowymi, stoją cztery posągi Ojców Kościoła: śś. Hieronima, Ambrożego, Grzegorza oraz Augustyna. Pomiędzy filarami oddzielającymi nawę główną od południowej znajduje się wysokiej klasy nagrobek króla Władysława Jagiełły (zm. w 1434 r.). Na płycie wierzchniej widać postać zmarłego władcy, opierającą się stopami o bazyliszka (symbol zła pokonanego przez króla). Po przeciwnej stronie można zobaczyć nagrobek króla Władysława Warneńczyka. Jednak w grobie nie ma szczątków zmarłego władcy, ponieważ zginął on w bitwie pod Warną w 1444 r. a jego ciała nigdy nie odnaleziono. Jest to więc grób symboliczny.
Pośrodku świątyni znajduje się konfesja św. Stanisława, w której złożono relikwie św. Floriana, a w 1254 r. szczątki św. Stanisława, głównego patrona Polski. XVII-wieczna trumna wykonana jest ze srebra i ozdobiona medalionami z życia św. Stanisława. Jest tam m.in. scena bitwy pod Grunwaldem, ponieważ uważano, że św. Stanisław przyczynił się do wygranej. Konfesja zwana jest Ara Patriae, czyli Ołtarz Ojczyzny. Jest to święte miejsce dla każdego Polaka. Tu przez wieki królowie składali zdobyczne trofea. Tutaj np. król Władysław Jagiełło zawiesił chorągwie krzyżackie zdobyte pod Grunwaldem (1410). Ostatnią chorągiew złożył tu Jan III Sobieski po wspaniałym zwycięstwie nad Turkami pod Wiedniem (1683). Obok konfesji św. Stanisława można zobaczyć nagrobki biskupów: Marcina Szyszkowskiego, Piotra Gembickiego, Jana Małachowskiego i Kazimierza Łubieńskiego.
Ołtarz główny pochodzi z fundacji biskupa Piotra Gembickiego. Przed nim odbywały się koronacje królewskie. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z 2 połowy XIV wieku.
W środkowym występie schodów prowadzących do ołtarza pochowany jest kardynał Fryderyk Jagiellończyk, syn króla Kazimierza Jagiellończyka, a na lewo od jego grobu spoczywała w latach 1399 - 1949 święta królowa Jadwiga.
W katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV stulecia. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Przed nim modliła się św. Jadwiga i według legendy przemówił do niej ukrzyżowany Chrystus. W związku z tym w 1987 r. relikwie królowej umieszczono w mensie ołtarza przed krucyfiksem.
W katedrze znajdują się też nagrobki królów Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego oraz pomniki nagrobne króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego.
W przyziemiu wieży Srebrnych Dzwonów spoczywa marszałek Józef Piłsudski.
- Zamek Królewski na Wawelu
-
Zamek Królewski na Wawelu to renesansowa rezydencja królewska (pozostająca nią do początku XVII wieku) na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie. Niemiernie ważny obiekt zabytkowy, mający szczególne miejsce w kulturze oraz historii Polski. Oto ważniejsze wydarzenia związane z jego historią
* początki w XI wieku na miejscu warownego grodu Wiślan
* rozbudowa murowanych umocnień Zamku przez Wacława II w latach 1290-1300
* w XIV wieku zbudowany w stylu gotyckim przez Kazimierza Wielkiego
* ok. roku 1340 połącznie fortyfikacji Zamku z murami miasta
* 1499r. pożar północno-wschodniej części Zamku
* Aleksander Jagiellończyk rozpoczyna przebudowę rezydencji królewskiej w 1504 roku (Eberhard Rosemberger)
* Zygmunt I Stary po wstąpieniu na polski tron, kontynuuje przebudowę
* budowniczowie Franiszek Florentyczyk, Bartłomiej Berecci, Benedykt z Sandomierza
* pożar z 1595 roku doprowadza do częściowego zniszczenia Zamku
* 1609 Zygmunt III Waza opuszcza Zamek
* 1655-57 ograbienie przez Szwedów
* spalenie podczas Wielkiej Wojny Północnej (1702)
* w czasie zaborów splądrowany i zdewastowany przez stacjonujący garnizon austriacki
* 1905 rozpoczęcie prac renowacyjnych i konserwatorskich
* 1930 powołanie muzeum wawelskiego jako oddziału Państwowych Zbiorów Sztuki
- Smocza Jama
-
Smocza Jama - jedna z turystycznych atrakcji Krakowa. Jest to pieczara skalna, składająca się z trzech komór, która w dawnych czasach stanowiła miejsce schronienia, a w XVI i XVII wieku mieścił sie tam zamtuz (dom publiczny) oraz piwiarnia.
Przed wejściem do tej jaskini znajduje się dzieło Bronisława Chromego z 1972 roku - figura legendarnego smoka wawelskiego. Z paszczy smoka od czasu do czasu buchają płomienie.
- Rynek krakowski
- Rynek Główny w Krakowie, jeden z największych placów w Europie, ma wymiary 200x200m. Wytyczono go podczas lokacji miasta w 1257r.
- Kościół Mariacki
- Kościół archiprezbiterialny p.w. Wniebowzięcia Maryi Panny, Kościół Mariacki, jest świątynią w Krakowie, położoną przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego. Należy on do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski.
Początki Kościoła Mariackiego:
Według Długosza romański kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w 1221 - 1222 r. na miejscu drewnianej świątyni. W latach 1290 - 1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim, ponad półwieku później dobudowano prezbiterium.
Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy, która miała miejsce w latach 1392 - 1397. Charakterystycznym elementem jest jeden z najciekawszych w Europie, drewniany późnogotycki hełm wieży północnej, dzieło mistrza Matiasa Heringka. Hełm wieży południowej jest późniejszy i pochodzi z czasów renesansu. Najcenniejszym obiektem we wnętrzu jest wielki późnogotycki ołtarz Zaśnięcia NMP, pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza, powstałe w latach 1477 - 1489.
Przy wejściu do bazyliki od strony placu Mariackiego zamontowana jest tzw. obręcz pokutników, którą zakładaną dawniej na głowy szczególnych grzeszników. Jak bardzo przez wieki podniósł się poziom płyty placu świadczy fakt, iż obecnie obręcz znajduje się dużo poniżej wzrostu człowieka.
Z wieży północnej (wyższej, zw. hejnalicą) co godzinę grany jest hejnał. Jest on jednym z symboli Krakowa.
- Kościół św. Wojciecha
- Kościół Św. Wojciecha należy do najstarszych w Krakowie. Według legendy wygłaszał tu swoje kazania Święty Wojciech przed wyprawami misyjnymi na Prusy w X wieku.
W kościele tym można wyodrębnić kilka kolejnych faz: przedromańską, romańską (portal od strony pd.), gotycką, renesansową i barokową. Prawdopodobnie zbudowano go na szczątkach drewnianej, być może jeszcze pogańskiej budowli. Na uwagę zasługuje krucyfiks w tęczy (z XV wieku) oraz obraz św. Wojciecha (z XVII wieku, domniemane dzieło Kaspra Kurcza).
W podziemiach znajduje się Muzeum Dziejów Rynku.
- Sukiennice
- Krakowskie Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych Sukiennic.
Już w roku 1257 książę Bolesław Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów kamiennych,tworzących jakby uliczkę po środku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia.
Nowe murowane wystawił król Kazimierz Wielki. Środkowa hala to pomieszczenie o długości 108 m, szerokości 10 m z dwoma rzędami kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady.
Przypominały one już kształtem obecne Sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła. Wkrótce przystąpiono do odnowienia spalonych Sukiennic. Pracami kierował mistrz Pankracy, który zasklepił kolebkowo wielką halę Sukiennic. Wtedy budynek zwieńczono attyką o podziałach arkadowych i grzebieniu z maszkaronami projektu Santi Gucciego. Dobudowano także kolumnowe loggie, prawdziwą renesansową ozdobę Sukiennic, które zaprojektował Jan Maria Padovano. Można śmiało powiedzieć, że renesansowa przebudowa Sukiennic stworzyła wybitne dzieło sztuki.
W latach 1875 - 1879 Sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Przebito przejście w poprzek Sukiennic i ozdobiono go ryzalitami. Na szczytach ryzalitów umieszczone zostały maszkarony, przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa.
Obecnie na piętrze Sukiennic znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego.
- Ratusz
- Głównym gmachem administracyjnym Krakowa był zawsze ratusz, z którego, po zburzeniu w roku 1820, ocalała tylko gotycka wieża. Spośród budynków rynkowych Ratusz wyróżniał się swoją sylwetką: wysoka wieża, zwieńczona kiedyś gotyckim hełmem ze wspaniałym zegarem, z przylegającym korpusem zamkniętym trójkątnym szczytem i spichlerz. Dawniej znajdowały się w nim Izba Pańska, Izba Ławnicza i w podziemiach więzienie z izbą tortur.
Zdobiący wieżę gotycki hełm spłonął w 1680 roku w czasie pożaru wywołanego piorunem. Odbudowę wieży w latach 1683 - 1686 prowadził królewski architekt Piotr Beber. Zaprojektował on nowy, imponujący hełm o charakterze barokowym, ale już bez zegara. Barokowe zwieńczenie wieży przetrwało tylko do 1783 roku. Wówczas rozebrano walący się już hełm i zastąpiono go, ufundowanym przez biskupa Kajetana Sołtyka, skromniejszym zwieńczeniem.
Obecnie wejście do wieży strzeże para lwów, które powstały na początku XIX wieku. U wejścia zachował się gotycki portal z herbem Krakowa i godłem Polski. Na parterze znajduje się niespotykany zestaw gmerków z 1444 roku, jedyny tego typu w Polsce, który jest również europejskim unikatem. W wieży, będącej filią Muzeum Historycznego miasta Krakowa, eksponowane są pamiątki dotyczące historii miasta.
- Średniowieczne fortyfikacje Krakowa
-
- Barbakan
- Barbakan, zwany też Rondlem, jest najbardziej na północ wysuniętą częścią fortyfikacji miejskich Krakowa, wzniesioną w latach 1498 - 1499. Stanowi on wycinek koła o średnicy wewnętrznej 24,40 m, a grubość murów sięga powyżej 3 m. Jest to gotycka budowla z siedmioma wieżyczkami. Dawniej był połączony z Bramą Floriańską długą szyją i jego głównym zadaniem była jej obrona.
Na Barbakanie znajduje się płyta poświęcona Marcinowi Oracewiczowi. Jak głosi tradycja, podczas Konfederacji Barskiej, gdy zabrakło mu amunicji przy obronie Krakowa, nabił strzelbę guzikiem i zabił rosyjskiego przywódcę - Panina.
- Brama Floriańska
- Brama Floriańska w Krakowie pochodzi z początku XIV wieku. Liczy od gałki hełmu 34,5 m wysokości.
Nad bramą wejściową znajdował się kiedyś orzeł zastąpiony w 1882 roku orłem piastowskim według projektu Jana Matejki. Wewnątrz znajduje się klasyczny ołtarz z początku XIX wieku z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piastowskiej. Od strony miasta widnieje płaskorzeźba wyobrażająca św. Floriana.
- Mury miejskie
- Dawniej mury otaczały cały Kraków. Mur wewnętrzny miał ok. 2,40 m szerokości oraz 6 - 7 m wysokości. Przed nim w odległości ok. 9 m zbudowano mur niższy, zwany przedmurzem. Mur miejski przerywały baszty. Mierzyły one ponad 10 m wysokości. W Krakowie w 1473 roku zostało tylko 17 baszt, a w przeddzień zburzenia murów na początku XIX wieku. było ich 47. Obecnie zachowały się tylko trzy gotyckie baszty: pasamoników, stolarska i ciesielska, do której przylega arsenał miejski z XVI w.
- Kościoły
-
- Kościół św. Andrzeja
- Kościół św. Andrzeja w Krakowie, przy ulicy Grodzkiej, jest świątynią zbudowaną w stylu romańskim około 1100 roku z fundacji palatyna Sieciecha, pierwotnie położoną w osadzie Okół.
Jest to kościół z dwuwieżowym masywem zachodnim, transeptem i emporami. W XVIII w. jego wnętrze zostało zbarokizowane, m. in. przez Baltazara Fontanę.
Jest to jeden z najstarszych i jednocześnie najlepiej zachowany kościół romański w Krakowie, mimo przebudów w początku XIII w. i w XVII wieku jego bryła zewnętrzna zachowała wiele z pierwotnego wyglądu. Przylega doń od wschodu i południa klasztor Panien Klarysek.
- Kościół i klasztor Dominikanów
- Kościół pod wezwaniem świętej Trójcy należy do zakonu Dominikanów, który został założony przez Św. Dominika w XIII wieku. Dominikanie przybyli do Krakowa z Bolonii w 1222 roku, a sprowadził ich biskup Iwo Odrowąż, który oddał dominikanom kościół parafialny Św. Trójcy, przenosząc parafię do kościoła Mariackiego. W 1250 roku przystąpiono do budowy obecnej świątyni. Od około XV wieku kościół był wiele razy przebudowywany. Kres świetności kościoła położył straszliwy pożar w 1850 roku. Wypaliło się całe wnętrze z wyjątkiem niektórych kaplic, runęło sklepienie. Natychmiast po pożarze przystąpiono do kompleksowej restauracji świątyni. 12 lat po zakończeniu odbudowy kościół konsekrowano.
Obecny kościół Dominikanów to ceglano-kamienna wysmukła trójnawowa bazylika w typie filarowo-skarpowym z wydłużonym prezbiterium, zamkniętym ścianą prostą. W kościele, obok ołtarza pochowany jest książę Leszek Czarny, zmarły w roku 1288.
Znajduje się tam wiele kaplic: Lubomirskich, Myszkowskich, Św. Jacka, Zbaraskich, Św. Tomasza, Przeździerskich, Św. Józefa, Różańcowa, Małachowskich i Jezusa Ukrzyżowanego. Najbardziej godną uwagi jest kaplica Św. Jacka, o której można powiedzieć, że należy do najwybitniejszych dzieł sztuki w Polsce. W niej znajdują się szczątki świętego. W XVIII wieku ozdobił ją stiukami Baltazar Fontana, a polichromię wykonał Karol Dankwart. Sceny z życia św. Jacka namalowanał Tomasza Dolabella.
Drugą ciekawą kaplicą jest kaplica Myszkowskich ufundowana w roku 1614. Znajduje się ona jako ostatnia w bocznej, prawej nawie. Jest specyficzna i łatwa do rozpoznania, ponieważ można w niej zobaczyć galerię rodziny Myszkowskich. Są to rzeźbione postacie rodu wewnątrz kopuły. Tę kaplicę łatwo rozpoznać z zewnątrz, gdyż jest udekorowana boniowaniem. Do budowy wykorzystano szlachetny srebrzystoczarny marmur, kolumny są w kolorze delikatnego, złamanego różu, a elegancję podkreślają białe stiuki.
Inną godną wspomnienia kaplicą jest kaplica Różańcowa, gdzie pochowano matkę i brata króla Jana III Sobieskiego, zwycięzcy spod Wiednia.
W prezbiterium kościoła znajduje się wykonana według projektu Wita Stwosza, brązowa płyta upamiętniająca wybitnego humanistę - Filipa Kallimacha, zmarłego w 1496 roku.
- Kościół i klasztor Franciszkanów
-
Kościół Franciszkanów pod wezwaniem Bożego Ciała wraz z przyległym klasztorem należy do najstarszych zabytków Krakowa. Położony jest między ul. Franciszkańską, pl. Wszystkich Świętych, ul. Poselską i Plantami.
W roku 1237 książę Henryk Pobożny sprowadził Franciszkanów z Pragi. Fundatorem kościoła był książę Bolesław Wstydliwy, który został tam pochowany wraz z siostrą bł. Salomeą. Zostali tu też pochowani synowie Władysława Łokietka (Stefan i Władysław). W 1249 roku kościół konsekrowano. W 1 poł. XV wieku kościół znacznie rozbudowano. Największe nieszczęście dla kościoła stanowił pożar w 1850 roku. Spłonęła wtedy znaczna część świątyni.
W obecnym kształcie kościół Franciszkanów jest budowlą ceglaną orientowaną. Składa się z prezbiterium, transeptu i nawy oraz kilku kaplic.
Wnętrze kościoła urządzone jest w stylu neogotyckim. Na szczególną uwagę zasługuje polichromia i witraże. Malowidła w prezbiterium oraz w transepcie są dziełem Stanisława Wyspiańskiego. Jednak jego najświetniejszą pracą w tym kościele jest witraż "Bóg Ojciec – Stań się" nad głównym wejściem. Witraż ten ukazuje Boga w momencie stwarzania świata. Ciekawostką jest fakt, że dzieło zostało odwrotnie ułożone, w związku z czym, patrząc z wnętrza kościoła, w geście stworzenia uniesiona jest lewa ręka Stwórcy.
W prezbiterium również znajdują się witraże projektu Stanisława Wyspiańskiego przedstawiające bł. Salomeę, św. Franciszka oraz żywioły.
Kościół posiada trzy kaplice: Bł. Salomei, Męki Pańskiej i Matki Boskiej Bolesnej.
Interesującą kaplicą jest kaplica Męki Pańskiej. Znajduje się tam figura Chrystusa Bolesnego, a na jej ścianach wiszą stacje Męki Pańskiej - dzieło Józefa Mehoffera. Jest tam też nagrobek błogosławionej Anieli Salawy, krakowskiej służącej, beatyfikowanej w 1991 r. przez papieża Jana Pawła II.
W kaplicy Błogosławionej Salomei znajdują się szczątki błogosławionej. W 2 poł. XVII wieku postawiono tam nowy ołtarz z marmuru i alabastru z posągami m.in. księcia Bolesława Wstydliwego i jego matki księżnej Grzymisławy oraz z obrazem wyobrażającym wizję bł. Salomei. W niszy obok ołtarza umieszczona jest trumienka zawierająca kości księcia Bolesława Wstydliwego.
W kaplicy wystawiono naturalnej wielkości replikę Całunu Turyńskiego.
Trzecia kaplica to kaplica Matki Boskiej Bolesnej. Znajduje się tam cudowny obraz Matki Boskiej Bolesnej w otoczeniu aniołów trzymających insygnia Męki Pańskiej. To wizerunek Smętnej Dobrodziejki czczony od wieków przez lud Krakowa.
W krużgankach kościoła mieści się galeria portretów biskupów krakowskich.
Przed kościołem znajduje się pomnik kardynała Adama Stefana Sapiechy, duchowego przywódcy narodu polskiego w czasie II wojny światowej i w okresie stalinizmu, zmarłego w 1951 roku.
- Kościół św. Katarzyny
- Kościół św. Katarzyny został ufundowany przez Kazimierza Wielkiego. Smukła i strzelista sylwetka świątyni jest jednym z najlepszych przykładów architektury gotyckiej w Krakowie i w Polsce. Był on konsekrowany w 1378 roku przez biskupa Jana. Jest to kościół trójnawowy, bazylikowy, bezwieżowy, bez transeptu. W XV wieku dobudowano od południa późnogotycką kruchtę z dwoma portalami o bogatej, kamiennej dekoracji rzeźbiarskiej. Obecne sklepienie nawy głównej kościoła pochodzi z XIX wieku i jest drewnianą imitacją poprzedniego, zniszczonego w czasie trzęsienia ziemi. Od północy do kościoła przylega gotycki klasztor sióstr Augustianek z wirydarzem i krużgankami. W środku znajduje się wspaniały barokowy ołtarz z obrazem przedstawiającym mistyczne zaślubiny św. Katarzyny.
Z budową kościoła związana jest pewna legenda:
Król Kazimierz Wielki był rozpustnikiem, dlatego biskup Krakowa, by go ukarać, rzucił na niego klątwę. Ksiądz Marcin Baryczka poszedł przekazać królowi tę wiadomość, za co władca kazał utopić go w Wiśle. Gdy zrozumiał co zrobił, za pokutę, nad rzeką wybudował kościół. Jest więc to kościół ekspiacyjny.
- Kościół Bożego Ciała
- Kościół Bożego Ciała w Krakowie to to gotycka budowla stanowiąca urbanistyczny akcent rozległego kompleksu budynków, na który składa się orientowany kościół oraz fundowany w 1405 roku klasztor kanoników regularnych, połączony z nim przejściem wspartym na arkadach. Pochowany jest w nim bł. Stanisław Kazimierczyk. Podobnie jak kościół św. Katarzyny jest to kościół trójnawowy, bazylikowy, bez transeptu - posiada natomiast luźno stojącą wieżę oraz malowniczą sygnaturkę. We wnętrzu na uwagę zasługuje ambona w kształcie łodzi i reprezentacyjny ołtarz główny z obrazami Tomasza Dolabelli.
Legenda mówi, że do podjęcia budowy kościoła skłoniło króla Kazimierza Wielkiego odnalezienie w sposób cudowny hostii wraz z monstrancją, którą złodzieje ukradli z kolegiaty Wszystkich Świętych podczas oktawy Bożego Ciała, przypuszczając, że jest ze złota. Wkrótce przekonali się o swojej pomyłce i monstrancję wraz z hostią porzucili na błotnistych szuwarach wsi Bawół. Opatrzność w sposób cudowny wskazała miejsce, w którym ukryty był Najświętszy Sakrament. Na pamiątkę tego wydarzenia w 1340 roku król Kazimierz Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała.
- Kościół św. Marka
- Kościół św. Marka jest jednym z najstarszych gotyckich obiektów architektury Krakowa. Ufundował go książę Bolesław Wstydliwy dla sprowadzonych z Pragi zakonników reguły św. Augustyna w Polsce zwanych markami. Jednak zakon wygasł w 1807 roku. Na ścianie od ulicy Sławkowskiej znajduje się interesująca późnogotycka pasja z figurami Matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty.
Znajduje się tam rzeźba Ukrzyżowanego Chrystusa z 2 poł. XV wieku. Pierwotnie rzeźba wisiała w tęczy kościelnej i według tradycji miała przemówić do bł. Michała Giedroycia, który jest pochowany przy ołtarzu głównym. W kościele ciekawa jest też kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej, w której ołtarzu mieści się cudowny obraz Madonny.
- Kościół św. Krzyża
- Kościół św. Krzyża jest średniowiecznym ceglanym kościołem posiadającym jedną malowniczą wieżę. Wewnątrz kościoła znajduje się godne uwagi sklepienie palmowe wsparte na wysmukłym słupie, co daje niezwykły i malowniczy efekt przestrzenny. Warta wspomnienia jest też kaplica św. Zofii, gdzie w gotyckiej chrzcielnicy chrzczony był Jan Matejko.
Ponadto w kościele trzeba zobaczyć epitafia arcybiskupa warszawskiego Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, wygnańca carskiego, który opuściwszy Warszawę osiadł w Krakowie; architekta Tomasza Prylińskiego, który zaprojektował przebudowę Sukiennic w XiX wieku oraz słynnej polskiej aktorki Heleny Modrzejewskiej.
- Kościół św. Idziego
- Kościół św. Idziego znajduje się tuż pod Wawelem przy ulicy Grodzkiej w Krakowie. Tradycja mówi, że został on wybudowany przez księcia Władysława Hermana jako dziękczynienie po urodzeniu się jego syna w 1082 roku.
W XIV wieku został wybudowany nowy, ceglany budynek w stylu gotyckim.
Początkowo kościół podlegał zakonowi benedyktynów i rodowi Tęczyńskich, potem przeszedł pod kuratelę dominikanów.
Wewnątrz, obok ołtarza znajdują się stalle z różnobarwnych marmurów, wapienia pińczowskiego, piaskowca i alabastru. Jest to pozostałość po nagrobku św. Jacka z jego kaplicy u Dominikanów. Nagrobek św. Jacka został wykonany przez Jana Michałowicza z Urzędowa, najwybitniejszego polskiego rzeźbiarza epoki renesansu.
- Kościół św. Barbary
- Kościół św. Barbary znajduje się na Placu Mariackim w Krakowie, tuż obok kościoła Mariackiego i jest znakomitym przykładem gotyckiej świątyni. Jest to budowla ceglana, jednonawowa z apsydą od strony wschodniej. Pierwotnie pełniła funkcję kościoła cmentarnego, jako że plac Mariacki przed kościołem był przez wiele wieków cmentarzem parafialnym. W XVI wieku kościół został przekazany jezuitom. W tym czasie swoje kazania wygłaszał tutaj ks. Piotr Skarga. W XVII wieku wnętrze zostało przebudowane w stylu barokowym.
Wewnątrz znajduje się obraz Matki Boskiej Jurowickiej, uważany przez wyznawców za cudowny, czczony w Jurowiczach na Polesiu, a w 1886 ofiarowany krakowskim jezuitom. Po lewej stronie w kaplicy - wnęce znajduje się wykonana prawdopodobnie w roku 1404, gotycka, kamienna rzeźba Piety. Ten typ rzeźb i przedstawienia Matki Boskiej był powszechny w późnym średniowieczu. Krakowska Pieta jest jednym z najznakomitszych rzeźb tego typu w Europie. Pod kościołem spoczywa ks. Jakub Wujek, tłumacz Biblii na język polski.
Do kościoła od strony południowej przylega dominujący na Małym Rynku budynek klasztoru Jezuitów.
Warto przy okazji wspomnieć, że w kościele św. Barbary od 1537 roku głoszono kazania w języku niemieckim, kiedy zaprzestano czynić to w farze Mariackiej.
- Kościół śś. Piotra i Pawła
- Kościół św. Piotra i Pawła w Krakowie położony jest przy ulicy Grodzkiej, w pobliżu kościoła św. Andrzeja. Jest to jedna z pierwszych budowli baroku w Polsce, fundowana dla jezuitów przez Zygmunta III. Plan jest prawdopodobnie autorstwa Giovanniego de Rossis, a realizowany był najpierw przez Józefa Brizio (ok. 1595), następnie modyfikowany przez Jana Marię Bernardoniego. Ostateczny kształt kościołowi nadał w latach 1605-1619 Jan Trevano i to on jest autorem fasady, kopuły i wystroju wnętrza. Ogrodzenie z rzeźbami apostołów pochodzi z XVIII wieku i jest projektu Kacpra Bażanki.
Kościół ma jednonawowy korpus w typowym dla baroku systemie ścienno-filarowym, z nawami bocznymi pełniącymi jednocześnie funkcję kaplic bocznych, transept z kopułą na skrzyżowaniu oraz prostokątne prezbiterium zamknięte półkolistą apsydą. Dwukondygnacyjna fasada przypomina rzymski kościół Santa Susana Carla Maderny, ale są w niej też echa fasady głównego kościoła jezuickiego, Il Gesu w Rzymie. W niszach znajdują się posągi świętych jezuickich dłuta D. Heela, a nad portalem głównym godło zakonu jezuitów; w górnej kondygnacji św. Zygmunt i św. Władysława.
Oświetlenie wnętrza zostało podporządkowane teatralizacji mszy św. w baroku: światło miało skupiać się na księdzu odprawiającym mszę świętą, a boczne filary wspierające kopułę stwarzać wrażenie kulis teatralnych. Stiukowa dekoracja, głównie na sklepieniach, jest autorstwa G. B. Falconiego: w apsydzie prezbiterium są to sceny z życia św. św. Piotra i Pawła oraz posągi patronów Polski - św. Wojciecha i św. Stanisława. W nawach bocznych dekoracja staje się bardziej swobodna - pojawiają się tam postacie puttów wplecionych w ornamentalne kompozycje i plafony.
Wśród elementów wyposażenia wnętrza wyróżnia się nagrobek biskupa Andrzeja Trzebnickiego z końca XVII wieku, a także zaprojektowane przez Kacpra Bażankę: ołtarz główny z obrazem Józefa Brodowskiego oraz nagrobki rodzin Branickich i Brzechffów.
W podziemiach kościoła pochowany jest ks. Piotr Skarga.
- Kościół św. Marcina
- Kościół św. Marcina w Krakowie, ufundowany karmelitankom bosym, zbudowany został w latach 1637-40 w stylu wczesnego baroku według projektu Jana Trevano. Stanął na miejscu poprzedniego kościoła. Fundamenty kościoła sięgają prawdopodobnie XII wieku. Zakonnice wyprowadziły się z niego w 1787 do ufundowanego przez kanclerza Jana Szembeka nowego klasztoru i kościoła św. Teresy na Wesołej. Kościół został wystawiony na sprzedaż. Dopiero kilkadziesiąt lat póżniej przekazano go zborowi ewangelickiemu.
- Kościół św. Mikołaja
- Pierwotna świątynia romańska, jak potwierdziły najnowsze badania archeologiczne pochodzi z XI wieku. Kościół był początkowo przydzielony benedyktynom tynieckim. Ci w 1467 roku przekazali go Akademii Krakowskiej. W XV wieku budowlę romańską rozebrano i materiał wykorzystano do wzniesienia kościoła gotyckiego.
W roku 1655 roku, Szwedzi po kapitulacji Stefana Czarnieckiego splądrowali go i spalili. Świątynia została odbudowana w latach 1677-1684 w stylu barokowym.
Ciekawe obiekty w kościele św. Mikołaja:
* gotycki pentaptyk z XV wieku
* wczesnorenesansowy obraz Madonny ze świetymi Wojciechem i Stanisławem
* latarnia umarłych, XIV-wieczna kamienna wieżyczka, składająca się z cokołu, sześciobocznego trzonu z arkadkami oraz ostrosłupowego daszku na którym znajduje się prawie 4 metrowy krzyż. Pochodzi z dziedzińca Szpitala św. Walentego na Kleparzu, znajdującego się niegdyś w rejonie dzisiejszej ulicy Długiej, w którym lokowano trędowatych (leprozorium). Na obecnym miejscu pojawiła się w roku 1871.
- Kościół Pijarów
- Kościół Przemienienia Pańskiego i przylegający do niego klasztor Pijarów to kompleks sakralny znajdujący się w Krakowie przy ulicy Pijarskiej.
Pijarzy przybyli do Polski z Moraw w 1642 roku. Część z nich otrzymała fundację wojewody krakowskiego Stanisława Lubomirskiego. Późnobarokowy kościół Przemienienia Pańskiego został zaprojektowany przez znanego architekta Kacpra Bażankę i wzniesiony w latach 1718-1728, a fasada zaprojektowana przez Franciszka Placidiego powstała w latach 1759-1761.
Iluzjonistyczne polichromie we wnętrzu są dziełem dwóch artystów przybyłych z Moraw - Franciszka Ecksteina i Józefa Piltza, i podobnie jak jednolite wyposażenie wnętrza, wykonane pod kierunkiem Ecksteina, powstały w roku 1733.
Po prawej stronie ołtarza wmurowane jest serce ks. Stanisława Konarskiego.
- Kościół św. Anny
- Kościół św. Anny położony jest przy ulicy św. Anny, w sąsiedztwie Collegium Medicum i Collegium Maius. Jest kościołem akademickim Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pierwszy drewniany kościół wybudowany w XIV wieku spłonął w pierwszej połowie XV w. Wówczas na jego miejscu wzniesiono murowany kościół w stylu gotyckim. Jego fundatorem był król Władysław Jagiełło. Wyburzono go w latach 1689-1703 na koszt Akademii Krakowskiej i zastąpiono obecnym, wykonanym według projektu Tylmana z Gameren. Uchodzi za jedną z najpiękniejszych budowli barokowych w Polsce.
Budowla jest trzynawową bazyliką z transeptem i prosto zamkniętym prezbiterium. Nawa główna jest sklepiona kolebkowo z lunetami, a na skrzyżowaniu wznosi się ośmioboczna kopułą z tamburem. Fasada jest flankowana wieżami zwieńczonymi późnobarokowymi hełmami projektu księdza Sebastiana Sierakowskiego.
Bogaty wystrój wnętrza (w tym ołtarze) jest zaprojektowany i wykonany przez Baltazara Fontanę, obrazy malował Karol Dankwart. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz św. Anny, pędzla Jerzego Siemiginowskiego (1699-1703). Figury świętych po bokach (św. Stanisław i św. Wojciech) wyrzeźbił Fontana w 1701 roku. W prawym ramieniu transeptu znajduje się konfesja św. Jana Kantego zawierająca relikwie kanonizowanego w 1767 roku patrona Uniwersytetu Jagiellońskiego. Obok umieszczono wota, wśród których znajdują się buńczuki tureckie, z 1683 roku zdobyte przez Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.
- Kościół św. Michała Archanioła i św. Stanisława na Skałce
- Miejsce to tradycyjnie wiązane jest z tragiczną śmiercią św. Stanisława, który tutaj miał ponieść śmierć w r. 1079 z rozkazu króla Bolesława Śmiałego. Stał tu wówczas niewielki romański kościół p.w. św. Michała Archanioła. W XIVw. gotycką świątynię postawił Kazimierz Wielki. Od 1472r. opiekują się nią Paulini, sprowadzeni do Krakowa przez Jana Długosza, który niebawem wystawił im nowy kościół. Jan Dlugosz w 1480r. spoczął na Skałce.
Obecny barokowy kościół powstał w latach 1733-51 wg. planów architekta Antoniego Muntzera.
W 1880r. urządzono w krypcie kościoła Groby Zasłużonych, w której spoczęli zasłużeni dla polskiej kultury i nauki:
Jan Długosz,
Wincenty Pol,
Lucjan Siemieński,
Józef Ignacy Kraszewski,
Teofil Lenartowicz,
Adam Asnyk,
HEnryk Siemiradzki,
Stanisław Wyspiański,
Jacek Malczewski,
Karol Szymanowski,
Ludwik Solski,
Tadeusz Banachiewicz,
Czesław Miłosz.
- Kościół św. Floriana
-
Kościół jest uniwersytecką kolegiatą. Jego lokalizację w tym miejscu legenda łączy ze sprowadzeniem reliktów św. Floriana do Polski. Wg. tradycji w tym miejscu w r. 1184 stanęły woły wiozące szczątki świętego i nie ruszyły dopóty, dopóki nie zdecydowano się postawić tam świątyni dedykowanej temu męczennikowi. Pierwotny kościół powstał pomiędzy rokiem 1185 a 1216. Kolegiatę konsekrował bisdkup krakowski i kronikarz, Wincenty Kadłubek. Kościół płonął wielokrotnie: w XIIw., w XVIw., w XVIIw., kiedy to Stefan Czarniecki w czasie oblężenia Krakowa przez Szwedów nakazał spalić przedmieścia Krakowa.
Obecna świątynia pochodzi z XVIIIw. Tu w 1667r. przez pewien czas spoczywały szczątki królowej Marii Gonzagi, żony Jana Kazimierza. W 1818r. złozono tu trumnę ze szczątkami Tadeusza Kościuszki. Tu wreszcze w 1901r. Stanisław Wyspiański poślubił Teofilę Pytkównę.
- Dawna dzielnica żydowska Kazimierz
-
Kazimierz jest obecnie dzielnicą Krakowa, lecz od XIV do początków XIX wieku był samodzielnym miastem położonym na południe, ale w bezpośredniej bliskości Krakowa.
Kazimierz był lokowany w roku 1335 przez Kazimierza Wielkiego. Bezpośrednio po lokacji miasto otoczone zostało murem obronnym z czterema bramami. Narożniki murów miejskich zabezpieczały baszty, a narożnik północno-zachodni Skałka. Dodatkową ochronę dawała fosa wraz z korytami Wisły. Zgodnie z dokumentem lokacyjnym w Kazimierzu miały powstać kościoły Bożego Ciała i św. Katarzyny, a także ratusz. Władysław Jagiełło dał Kazimierzowi przywilej budowy sukiennic. Na początku istnienia miasta zbudowano pewną ilość kamienic, które znajdowały się przy ratuszu i przy głównych ulicach; Krakowskiej i Wielickiej. Dzielnicą Kazimierza był też Stradom, zwany również Mostem Królewskim.
Od końca XV zamieszkiwany przez Żydów, którzy zostali tam przeniesieni w 1494 roku przez Jana Olbrachta, stał się najważniejszym ośrodkiem żydowskim w Polsce.
Znajdowały się tu liczne synagogi oraz szkoła talmudyczna, której najwybitniejszym przedstawicielem był Mojżesz Isserles. W 1800r. (w praktyce dopiero w 1802r.), wraz ze Stradomiem, Kazimierz został formalnie włączony do Krakowa.
-
- Synagoga Stara w Krakowie
- Synagoga Stara na krakowskim Kazimierzu jest najstarszą zachowaną synagogą w Polsce i jednym z najcenniejszych zabytków żydowskiej architektury sakralnej. Pochodzi z początku XVI wieku, została przebudowana m. in. w latach 1557-1570 przez Matteo Gucciego. Obecnie mieści się w niej Muzeum Historyczne miasta Krakowa.
- Synagoga Izaaka
- Synagogę ufundował przewodniczący kahału Żydów z krakowskiego Kazimierza Izaak Jakubowicz, po uprzednim otrzymaniu stosownego zezwolenia od króla Władysława IV (30 kwietnia 1638 r.). Budowa opóźniła się ze względu na protesty okolicznych chrześcijan, którzy twierdzili, że synagoga będzie się znajdować zbyt blisko ich domów. Jakubowicz w końcu jednak zdołał przekonać do swoich racji biskupa Jakuba Zadzika i w 1644 r. nastąpiło uroczyste otwarcie świątyni.
Po remoncie w latach 1983-1996 synagoga została otwarta dla zwiedzających. Można w niej obejrzeć archiwalne filmy o przedwojennym życiu kazimierskich Żydów i ich zagładzie w latach II wojny światowej.
- Synagoga Kupa
- Synagoga przy ul Warszauera. Powstała w XVIIw. z kasy kahalnej (zw. kupa). Północna ściana synagogi przylega do średniowiecznego muru Kazimierza. Synagoga ta zwana była również Szpitalną, ponieważ funkcjonował przy niej szpital dla ubogich.
- Synagoga i cmentarz Remuh
- Synagoga Remuh jest obecnie jedyną spośród żydowskich świątyń na krakowskim Kazimierzu, w której regularnie odbywają się nabożeństwa. Historia budowli sięga XVI w., ale w XVIII i XIX w. została odbudowywana po wielkim pożarze.
We wnętrzu świątyni znajdują się m.in. zwoje Tory i bima.
Nazwa synagogi pochodzi od przydomka Mojżesza Isserlsa, najbardziej znanego spośród polskich rabinów, który żył w XVI wieku.
Cmentarz Remuh na Kazimierzu w Krakowie, zwany również Starym, powstał w 1551 roku. Obecnie jest jednym z najstarszych cmentarzy zydowskich w Europie.
Zniszczony niemal całkowicie podczas niemieckiej okupacji w czasie II wojny światowej (ocalało wówczas zaledwie 10-20 macew, w tym nagrobek rabina Mojżesza Isserlesa). W 1959 roku rozpoczęto renowację nekropolii. Jej rezultatem było odnalezienie i ponowne ustawienie około 700 fragmentów macew, z których znaczna część została wmurowana w ogrodzenie cmentarza.
- Synagoga Tempel
-
Synagoga Tempel została zbudowana w 1862 r. przez Stowarzyszenie Żydów Postępowych. Tak sama budowla, jak i innowacje wprowadzone do liturgii przez "postępowców" (m.in. nabożeństwa odprawiane były po polsku i niemiecku) spowodowały oburzenie wśród wyznawców ortodoksyjnego judaizmu, uczęszczających do Synagogi Remuh. W czasie Festiwalu Kultury Żydowskiej odbywają się tu koncerty.
- Synagoga Wysoka
-
Synagoga ta znajduje się przy ul. Józefa. Sala modlitwy umieszczona jest na piętrze, stąd pochodzi jej nazwa - Wysoka. Powstała w 2 poł. XVI w. Uwagę zwraca późnorenesansowy portal. Obecnie zajmowana jest przez Pracownię Konserwacji Zabytków.
- Synagoga Wolfa Bociana (Poppera)
-
Synagoga ufundowana przez zamożnego kupca Wolfa Popera (Poppera) w 1620 r., którego nazwisko było szeroko znane w Europie środkowej w sferach kupieckich. Zwano go ponoć Poper, czyli bocian, gdyż w zwyczaju miał stanie na jednej nodze podczas myślenia.
Opracowano na podstawie Wikipedii - Wolnej Encyklopedii.
